Veiligheid op hoogte en het weer: wat de regels vragen

Het kader: boek IV, titel 5 van de Codex

Voor werknemers die tijdelijk op hoogte werken, geldt in België titel 5 van boek IV van de Codex over het welzijn op het werk. Die titel gaat over de arbeidsmiddelen voor zulk werk, zoals stellingen en ladders, en over de bescherming tegen vallen.

Drie principes uit die tekst springen er voor een dakwerf uit. Collectieve bescherming krijgt voorrang op persoonlijke bescherming. Werken op hoogte mag alleen als de weersomstandigheden de veiligheid en gezondheid van de werknemers niet in gevaar brengen. En een ladder mag enkel als werkpost dienen wanneer een veiliger arbeidsmiddel niet verantwoord is.

Wat collectieve bescherming op een dak betekent

Collectief wil zeggen: een bescherming die iedereen op de werf beveiligt, zonder dat elke werknemer zelf iets moet aanhaken. Beswic, het Belgische kenniscentrum voor welzijn op het werk, geeft er richtwaarden voor.

Samengevat uit Beswic. De concrete uitvoering hangt af van het dak en van de risicoanalyse van de werkgever.

Waarom een ladder geen werkplek is

Het beeld van een dakwerker die vanop een ladder tegen de goot werkt, is volgens de Codex een uitzondering. Een ladder mag enkel als werkpost gebruikt worden wanneer een veiliger middel niet verantwoord is. Voor de renovatie van een volledig dak ligt een stelling of een ander platform met leuning dus meer voor de hand.

Voor jou als opdrachtgever heeft dat een praktisch gevolg: een stelling neemt plaats in, soms op de stoep of tegen de perceelsgrens, en ze kost geld. Zonr vermeldt voor een stelling een richtprijs van € 500 tot € 2.500, zonder te zeggen of btw inbegrepen is. Staat er in een offerte niets over stelling of valbeveiliging, stel er dan een vraag over.

Het weer: wanneer de werf stilvalt

De Codex formuleert het als een principe: werken op hoogte gebeurt enkel als de weersomstandigheden de veiligheid en de gezondheid van de werknemers niet in gevaar brengen. Of dat zo is, beoordeelt de werkgever voor zijn werf. Storm, onweer en een glad dak door regen of ijzel zijn situaties waarin een verantwoordelijke ploeg beneden blijft.

Daarnaast is er het materiaal. Voor het lijmen van EPDM vermeldt Soprema een oppervlaktetemperatuur van minstens 5 °C en een droge ondergrond. Wie in een koude of natte periode een plat dak laat vernieuwen, houdt dus rekening met dagen waarop er niet gelijmd kan worden.

Een werf die om die redenen een dag stilligt, is geen teken van slechte organisatie. Wel mag je verwachten dat de dakwerker je verwittigt en dat een open dak beschermd achterblijft.

Wat jij als opdrachtgever kunt doen

• Vraag bij het plaatsbezoek hoe de dakrand beveiligd wordt: stelling met leuning, netten of iets anders
• Laat stelling en valbeveiliging als aparte post in de offerte opnemen
• Zorg dat de plaats voor stelling en container vrij is op de afgesproken dag
• Houd kinderen en huisdieren weg van de zone onder de stelling en bij de container
• Klim zelf niet op de stelling of het dak om de werken te bekijken; vraag foto's of een rondgang met de dakwerker
• Spreek af hoe je verwittigd wordt als de werf door het weer stilvalt

Veiligheid voor buren en voorbijgangers

Een dakwerf brengt ook risico's mee voor wie eronder loopt: vallende dakpannen, gereedschap of afval. Staat de stelling op de stoep, dan kan de gemeente in haar toelating voorwaarden opleggen over signalisatie en de doorgang voor voetgangers. Vraag hoe de dakwerker het afval van het dak naar de container brengt.

Werkt de ploeg vlak bij de perceelsgrens, vraag de buren dan om hun auto of tuinmeubelen tijdelijk te verplaatsen. Zo vermijd je achteraf discussies over schade.

Veelgestelde vragen